Jaegersborg Dyrehave (DK)


Al enige jaren was ik van plan om in de bronstperiode naar Jægersborg Dyrehave te gaan, ten westen van Ordrup/Jaegersborg en ten noorden van Klampenborg op het Deense eiland Sjaelland (of in het Nederlands Seeland). Hoewel ik van 1998 tot 2001 naast het Dyrehave (‘dierenpark’) heb gewoond was het er niet van gekomen om er een echt tijd door te brengen en opzoek te gaan naar de burlende herten.

 

Het vinden van herten in dit park is zeker tijdens de bronst geen moeilijke opgave. De beste tijden zijn een paar uur na zonsopgang en voor zonsondergang. Via een van de zeventien rode poorten is het slechts een kleine wandeling om de eerste dieren te zien.

Er zijn drie soorten herten te vinden, waarvan het edelhert het grootste, wild zoogdier is. De andere soorten zijn dam- en sikaherten. In totaal zijn er circa 2000 herten in het park.

Het mannetjes edelhert (Cervus elaphus Linnaeus, 1758) is te herkennen aan een vertakt gewei, waar het damhert (Dama Linnaeus, 1758) een zogenaamd schotelgewei heeft. Verder zijn de vlekken in de vacht typerend voor het damhert.

Het sikahert (Cervus nippon Temminck, 1838) is de kleinste en komt oorspronkelijk uit Oost-Azië; het sikahert mannetje heeft een vertakt gewei.

Jaegersborg Dyrehave beslaat circa 1100 hectare bos en weiden. Het gebied maakt deel uit van een een zogenaamd par-force jachtgebied; het par-force landschap van Noord-Sjaelland is sinds 2015 Unesco werelderfgoed.

Jaegersborg Dyrehave bestaat uit een aantal delen, ieder met een eigen karakter. Het eerste deel van het park werd in de 17de eeuw aangelegd als jachtgebied voor koning Frederik III, het besloeg toen circa 3 vierkante kilometer. Later werd er de par-force jacht gehouden en hiervoor was een groter gebied nodig, het par-force gebied strekt veel verder dan Dyrehave. In groot deel van Noord-Sjaelland zijn lange rechte lanen aangelegd voor de drijfjacht met honden. De jacht op voornamelijk herten werd uitgevoerd met zogenaamde ‘hertenvangers’, messen van ongeveer 40 centimeter, waardoor de jager zeer dicht bij de herten moesten geraken om het dier te doden.
Het jachtslot Eremitage ligt centraal in het park, het slot werd in 1734-1736 werd gebouwd door koning Christian 6. Het deel van het park waar het kasteeltje staat heet Eremitagesletten en ligt op steenworp afstand van de oudste golfbaan van Denemarken.

Ten noorden van Eremitagesletten ligt Mølleåen, een bosgebied met voornamelijk beuken en eiken. Hier in het plaatsje Raavad staat ook het geboortehuis van de Deense kunstenaar Georg Jense. Kenmerkend voor dit dorpje is de messenfabriek en het stuwmeer dat voor de waterkracht in de messenfabriek zorgde.

De stervormige paden vanaf Eremitageslot voeren aan de westkant naar de dichte bossen van Fortunes Indelukke en in het zuidwesten naar Ermelunden en Ulvedalen.

Ten noorden van Klampenborg ligt Langens Plantage met ‘s werelds oudste pretpark Dyrehavs Bakken (Dierenpark Heuvel), dit vormt de grens van het park aan de zuidoost kant.

Dyrehavs Bakken is ontstaan door de ontdekking van een bron door Kirsten Pils in 1583; de schaarste aan schoon (drink-)water zorgde ervoor dat de bron in grote getalen bezocht werd door bevolking uit de omgeving. Ondernemers zagen hier brood in en zo ontstonden er de eerste plekken van vertier en kwamen de eerste attracties. Het is waarschijnlijk een van de oudste attractieparken ter wereld, toegang tot het park is gratis.

De circa 80 grafheuvels uit de bronstijd zijn stille getuigen dat het gebied een bijzondere betekenis heeft in de Deense geschiedenis. De meeste graven liggen in Ulvedalen en Eremitagesletten. Het was koning Frederik de Zevende, geïnteresseerd in archeologie, die zijn zomerhuis Solhøj in Skodsborg vernoemde naar de gouden zonnewijzer die hij vond in Jægersborg Hegn in 1863.

Verborgen, enigszins weg van de doorgaande paden, omringt door indrukwekkende eiken ligt Præstesletten, de Priestervlakte. De eeuwenoude eik ‘Vorteeg’ domineert als een sprookjesboom deze hoger gelegen open plek in het bos. Pas bij het naderen van deze 500 jaar oude boom wordt de omvang duidelijk.
Reeds duizenden jaren geleden werden hier door druïden ceremonies gehouden ter ere van hun goden.

De naam ‘Priestervlakte’ stamt uit latere tijden toen priesters uit het naast gelegen Lyngby hier rechten hadden om hun vee te laten grazen.
Aan de noordkant van de vlakte zijn restanten te vinden van een batterij die plaats moet hebben geboden aan 300 soldaten. De batterij maakte ooit deel uit van een stelling die rondom Kopenhagen moest beschermen (zie vestvolden.info).

De heuvels in het landschap is zijn gevormd gedurende de laatste ijstijd. In Ulvedalen is een plas, de Korshul,  te vinden, en zogenaamd ‘doodijsgat’; een gletsjer is hier in de heuvels blijven liggen en het smeltwater heeft gezorgd voor een nagenoeg ronde put.

Tegenwoordig is Jægersborg Dyrehave vooral een plek om te verpozen. In het Teater worden regelmatig voorstellingen gegeven en in het eerste of tweede weekend van oktober is het park het domein van tienduizend hardlopers tijdens de Eremitageloop. De vele paden en wegen zijn ideaal voor een boswandeling of fietstocht, rit per paard of elegante koets.

Klik hier om alle foto’s te bekijken.